Marc@Monday

In het voorjaar van 2012 wordt u één keer per maand, telkens op een maandagavond, ondergedompeld in de manier van werken en denken van Marc Vanrunxt. Zes unieke avonden werpen één na één perspectief op het werk van deze Antwerpse choreograaf die zich al meer dan twintig jaar laat gelden in het hedendaagse danslandschap. Hij blikt terug op zijn werk, staat stil en kijkt vooruit. Als een poging tot archiveren vanuit het heden met blik op de toekomst. Máár Vanrunxt zou Vanrunxt niet zijn mocht ook dit project geen ´twist´ krijgen. Vanrunxt is een meester in het consequent volhouden van zijn eigen choreografische principes. Waar je denkt dat hij zijn meest extreme punt bereikt heeft, gaat hij nog net even verder. Keer op keer maakt hij voorstellingen die een uiterste concentratie vragen van de kijker en van de dansers. Ingehouden energie en repetitieve bewegingspatronen weet Vanrunxt telkens opnieuw om te zetten tot een groots, universeel gebaar dat zich met slaande kracht naar buiten keert. Net op die momenten dat je het niet meer verwacht als kijker komt er steeds weer dat keerpunt waardoor je volledig in het werk gezogen wordt en je begrijpt waarom die aanloop zo noodzakelijk was. Dezelfde durf en radicaliteit zet hij ook door in Marc@Monday, zowel vormelijk als inhoudelijk. Hij gaat de uitdaging aan om zes keer op rij op zeer korte termijn te creëren en te presenteren. Met deze reeks beoogt Vanrunxt zowel een reflectie op de eigen praktijk als een verdieping voor het publiek. Vanrunxt grijpt de kans om nieuwe aanzetten te geven, ouder werk te herdenken of in een nieuwe context te plaatsen en om nieuwe creaties aan repertoire te spiegelen.

Zes avonden als deelvlakken die leiden tot het geheel van zijn oeuvre met hier en daar ook vluchtlijnen die het hexagonale volume openbreken. Zie het als een scharniermoment, een schakel op de vooravond van een nieuwe creatiefase.

# 1 Marc@Monday met Anne-Mie Van Kerckhoven, Pablo Castilla

23 januari 2012

De eerste avond van dit zesdelige project opent met Dieper (2003): een filmportret van danser en choreograaf Marc Vanrunxt door Anne-Mie Van Kerckhoven. Dieper is een video-installatie die tot nog toe vooral in galerijen werd getoond, waaronder Zeno X, Kunsthalle Bern en Kunsthalle Loppem. Speciaal voor deze openingsavond wordt Dieper als film getoond. Dieper is een onderzoek naar de essentie van materie, naar onze omgang met de werkelijkheid. Anne-Mie Van Kerckhoven vertrekt vanuit eenvoudige beelden van bewegingsfrasen van Marc Vanrunxt, die telkens in een andere omgeving de menselijke aanwezigheid vertegenwoordigt: op een brug over de snelweg, in een kamer of in een tuin. Die beelden worden digitaal bewerkt tot een grillige caleidoscoop van kleur, vorm, licht en beweging. De anti-strategie van elke modernistische reductieregel verliest haar kracht in de onvermijdelijke confrontatie met de abstracte systemen van radicale negatie en weigering. Dieper gebruikt die modernistische reductieregel als stijlelement om via een soort anti-kwaad, in de essentie van de materie af te dalen. Dus ook af te dalen in het denken, op zoek naar het immorele, de anti-materie. Dieper in de stof, verder uit de hel, met het symbolisme mee, de afgronden in van het menselijke, dat is de bedoeling. (Anne-Mie Van Kerckhoven, 03/03/03) Via dit bijzondere werk van Anne-Mie Van Kerckhoven krijg je een beeld van het bewegingsvocabularium van Vanrunxt op dat moment en zie je hem ook als danser aan het werk (een van de laatste keren dat Vanrunxt zelf danste).

Daar waar Dieper een soort bekroning was van een reeds twintig jaar lange samenwerking met Anne-Mie Van Kerckhoven, is het tweede deel van de avond een aanzet tot een nieuw samenwerkingsparcours. Vanrunxt nodigt de Spaanse documentairemaker en videokunstenaar Pablo Castilla uit om op basis van bewegingsfrasen uit Zeit een korte dansfilm te maken. Tien jaar na Dieper volgt de première van een nieuwe dansfilm die focust op het meest recente werk van Marc Vanrunxt. Igor Shyshko en Eva Kamala Rodenburg dansen, Pablo Castilla filmt en monteert.

# 2 Marc@Monday met Rob Fordeyn

20 februari 2012

Vanuit zijn fascinatie voor de wereld van het klassieke ballet grijpt Vanrunxt de kans om binnen het kader van Marc@Monday een solo te maken voor een balletdanser.

Vanrunxt ziet zijn solowerk als een gelegenheid om op korte tijd iets te creëren waarbij hij het maximum uit de présence van de danser en uit het moment probeert te halen. De solo voor Rob Fordeyn wordt een verheerlijking van de typische klassieke attitude en techniek die je bij een hedendaags getrainde danser niet hebt. Vanrunxt leerde Rob Fordeyn kennen via het werk van Jean Luc Ducourt. Daarna werd al snel duidelijk dat zowel Marc Vanrunxt als Rob Fordeyn interesse had om samen te werken. Rob Fordeyn danste tussen 2003 en 2007 bij het Koninklijk Ballet van Vlaanderen. Sindsdien tekent hij zijn eigen parcours uit als free-lancer: zo werkte hij o.a. samen met Andros Zins-Browne, The Forsythe Company en L´Opéra de Lyon. Het uitgangspunt voor deze solo is het projecteren van de bewegingstaal en de bewegingskwaliteiten van een klassieke danser als figuur in de ruimte, en dan vooral vanuit de port de bras houding. Rob Fordeyn in het midden van het toneel, in het midden van de belangstelling, als danseur noble die de ene pose na de andere aanneemt.

# 3 Marc@Monday met Koninklijk Conservatorium Antwerpen, opleiding dans

26 maart 2012

Een constante in het parcours van Marc Vanrunxt is zijn activiteit als gastdocent in het Koninklijk Conservatorium Antwerpen, opleiding dans. Die jarenlange, duurzame band met de opleiding heeft in zijn traject als choreograaf een belangrijke rol gekregen en mocht dus zeker niet ontbreken in dit zesluik. Vanrunxt herneemt de voorstelling Antropomorf uit 1998 met de tweedejaarsstudenten van het Conservatorium. Oorspronkelijk werd dit werk voor vier dansers geschreven en duurde het zeventig minuten. Voor de nieuwe versie gaat hij aan de slag met 10 dansers en zal hij zich beperken tot een veertigtal minuten. Centraal staat Rothko Chapel, een compositie voor stem van de Amerikaanse componist Morton Feldman. Feldman schreef dat werk voor de legendarische Rothko Chapel die in 1972 in Texas werd opgericht als meditatieplek voor iedereen van alle religies. Met de keuze van Rothko Chapel luidt Vanrunxt ook het begin in van een connectie met het werk van Feldman die nog regelmatig zal terugkeren in zijn oeuvre. De herneming van Antropomorf met de studenten wordt een herdenking, een heruitvinding, en dus zeker geen repertoire. Het is voor mij een manier om te archiveren. Ik kan mijn werk alleen maar archiveren door het opnieuw te maken en te laten zien en dat heeft dan niets met repertoire te maken. Het gaat over het opnieuw aanraken en herbekijken van materiaal. Ik heb niet de ambitie om met Antropomorf terug op tournee te gaan, mijn ambitie ligt vooral bij het hercreëren. Je zou kunnen zeggen dat het een cover wordt van het werk van toen.(Marc Vanrunxt)

# 4 Marc@Monday met Lise Vachon, Marie De Corte

23 april 2012

Op deze vierde avond zet Vanrunxt nieuwe lijnen uit voor de toekomst. Op vraag van Lise Vachon om samen te werken besliste Marc Vanrunxt een solo te creëren voor haar. Zoals voor elke solo levert hij maatwerk af. De Canadese danseres Lise Vachon verhuisde in 1997 naar Brussel om aan PARTS te studeren. Na haar studies werkte ze als danseres en als assistent met verschillende choreografen zoals Riina Saastamoinen, Arco Renz, Anne Teresa De Keersmaeker en Michèle Noiret. Als choreografe creëerde ze o.a. bliss (2008) en Sliding (2011). Het uitgangspunt en meteen ook de voorlopige titel van Vanrunxts nieuwe creatie is Only, een compositie voor stem van Morton Feldman die amper twee minuten duurt. De tekst is een gedicht van Rainer Maria Rilke uit de cyclus Sonette an Orpheus, a capella gezongen door Joan La Barbara. Werk van Feldman voor stem is eerder uitzonderlijk. Zo componeerde hij behalve Only in 1947, ook nog Rothko Chapel, Neither en Three Voices. De solo voor Lise Vachon wordt een evenwichtsoefening, een balans tussen enerzijds dat wat inwaarts gekeerd is en diep verborgen zit en anderzijds de omkering van die krachten in een buitenwaartse beweging. Het ongrijpbare en het ondoorgrondelijke staan centraal.

Naast deze nieuwe creatie plaatst Marc Vanrunxt Lamentatio, een solo die hij in 2009 creëerde voor Marie De Corte. Lamentatio vertrekt eveneens vanuit een muziekstuk, namelijk het eerste deel van Dies Irae van de Poolse componist Krzysztof Penderecki. Penderecki schreef dit werk in 1966 als een requiem voor de slachtoffers van Auschwitz.  Marie De Corte zet een uitzonderlijke prestatie neer in deze cyclus over verlies, herbronning en wederopstanding. Gevangen in twee genadeloze volgspots reikt ze meermaals en minutenlang uit naar het publiek, naar buiten. Marie zakt echter meer en meer in zichzelf weg. Horror Vacui. Dies Irae. The Onthology of Noise. Met een crisis op het einde als moment van de waarheid. Sinds 1997 keert Marie De Corte regelmatig terug in het werk van Marc Vanrunxt (Mijn Solo voor Marie (Vernietigd) (1997), Most Recent (2002) en showtitle #63 Black Mark (2008)). Ook voor 2013 is er opnieuw een samenwerking gepland.

# 5 Marc@Monday met Igor Shyshko

21 mei 2012

In 1998 maakte Marc Vanrunxt de solo Private Collection voor Eva Kamala Rodenburg. Ruim tien jaar later, in 2009, creëerde hij Extraction: een herwerkte versie van die solo voor dezelfde danseres. Danseres Eva Kamala Rodenburg slijpt zijn Extraction tot een waarachtig juweel. […] De herhaling van sobere bewegingspatronen en geraffineerde contrastwerking zijn ook nu de motor van een specifieke metamorfose. Je kijkt naar een stilleven dat zich gaandeweg ontpopt tot caleidoscoop. (De Standaard, 20/03/2009)

Wegens omstandigheden was Vanrunxt op een bepaald moment genoodzaakt vervanging te zoeken voor Eva, een haast onmogelijke opdracht gezien de solo´s van Vanrunxt steeds op maat gemaakt worden. Vanrunxt voelde al snel aan dat het uitgesloten was om Eva te vervangen door een vrouw, het idee van een mannelijke danser fascineerde hem wel. En zo kwam Vanrunxt bij Igor Shyshko terecht, de mannelijke tegenhanger van Eva Kamala Rodenburg. In hun lange, androgyne gestalte lijken ze elkaars evenbeeld. Jammer genoeg moest Igor Shyshko vlak voor de première afhaken omwille van een blessure. Marc@Monday is dan ook het uitgelezen moment om alsnog Extraction te zien uitgevoerd door Igor Shyshko. Extraction overschildert de solo die Vanrunxt in 1998 maakte, zonder het bestaande materiaal verloren te laten gaan. Het is geen reconstructie maar een uitpuren van de essentie van Private Collection. Samen met fotograaf David Bergé stelt Vanrunxt de vraag naar de verhouding tussen origineel en reproductie. Hoe schrijft een dansvoorstelling zich in in de publieke verbeelding? Vragen die nog dwingender worden wanneer – zoals in Extraction – kleine of grote variaties op de originele schriftuur de kern van het werk uitmaken.

Ondertussen creëerde Vanrunxt in het najaar van 2011 voor Eva Kamala Rodenburg en Igor Shyshko het duet Zeit.

# 6 Marc@Monday met ZWERM, Salva Sanchis, Georgia Vardarou, Etienne Guilloteau, Igor Shyshko en Koenraad de Dobbeleer

4 juni 2012

Als sluitstuk van Marc@Monday staat er een groot feest van dans en muziek op stapel. Vanrunxt nodigt het elektrische gitaarkwartet ZWERM uit om in confrontatie te gaan met vier van zijn dansers waarmee hij de laatste jaren nauw samenwerkte: Salva Sanchis, Georgia Vardarou, Etienne Guilloteau en Igor Shyshko. Beeldend kunstenaar Koenraad de Dobbeleer zorgt voor een interventie.

ZWERM werd in 2007 opgericht door Johannes Westendorp, Bruno Nelissen, Matthias Koole en Toon Callier. Het ensemble ontstond vanuit een gezamenlijke interesse voor nieuwe muziek: gecomponeerd, geïmproviseerd, experimenteel en performatief. ZWERM legt verbanden, plundert tradities en navigeert tussen de veelheid van stijlen, opvattingen en podia die de muziek van vandaag kenmerkt. Sinds 2008 wordt ZWERM gesteund door Champ d’Action, productiehuis voor nieuwe muziek en geregeld partner in het werk van Vanrunxt. Voor deze feesteditie van Marc@Monday speelt ZWERM muziek van de Engelse multi-instrumentalist en componist Fred Frith. Hij wordt beschouwd als één van de belangrijkste musici in de hedendaagse experimentele muziek en beweegt zich al meer dan dertig jaar in het grensgebied van rock en nieuwe muziek. A musical consciousness of rare intelligence backed up with an omnipresent sense of humour, Frith makes music that must count amongst the most powerful and original of the present time. (Libération)