marc vanrunxt

Dans als transformatie en desoriëntatie

Sara Colson, Janus 18/5

over Marc Vanrunxt door Sara Colson 

Marc Vanrunxt is vijftien wanneer hij in contact komt met dans. Dertig jaar later neemt hij als danser en choreograaf  een unieke plek in het dansveld in. Zonder zich naar trends te schikken, poogt Vanrunxt telkens opnieuw choreografie te definiëren.

Wat volgt, is een neerslag van een dialoog met Vanrunxt over onder andere drijfveren, invloeden, beweging en multimedialiteit. In de loop van het gesprek komen twee recente voorstellingen van Vanrunxt aan bod: ‘drifting’ (2002) en ‘Unspeakable’ (2003).

Tot op vandaag is nieuwsgierigheid Marc Vanrunxts grootste drijfveer. Hij wil weten; hij streeft naar ervaringen en inzichten. Bij Vanrunxt staat voornamelijk de zoektocht naar de kern van het vluchtige medium van de dans centraal, waarbij hij wordt gedreven door de vraag wat beweging zou kunnen betekenen. “Het is een drijfveer om iedere keer opnieuw te proberen te definiëren waar de kracht van het medium dans ligt.” Daarnaast is Vanrunxt sterk begaan met het ontwikkelen van een eigen manier van werken, die sinds een aantal jaren getekend wordt door de samenwerking met andere kunstenaars. Zo werkte hij al samen met onder andere Anne-Mie Van Kerckhoven, Koenraad Dedobbeleer, Robert Cash en Danai Anesiadou. Aan de basis van dergelijke samenwerkingen ligt steevast een herkenning van een gelijkaardig gevoel voor esthetiek die Vanrunxt aangrijpt om te pogen naar een eenheid te streven tussen verschillende elementen aangebracht door verschillende personen. “Het is een ontmoeting, maar wel binnen mijn universum, mijn omgang met materie, mensen, muziek enzovoort. Ik merk dat het resultaat het sterkst is als alle ideeën gecentraliseerd worden, als ze vanuit één oorsprong voortkomen en we elkaar zo goed mogelijk verstaan. Ik geloof dat alles tezamen één lichaam moet vormen.”[1]

drifting (2002)

“‘drifting’ is een solo die ik oorspronkelijk gemaakt heb met oog op een opvoering in de foyer van een theater. In het kader van ‘Anno 02’, de viering van 700 jaar Gulden Sporenslag in Wevelgem, voerde ik de solo voor de gelegenheid op in open lucht. De solo kaart het thema van de locatie aan. De titel verwijst dan ook naar iets dat geen vaste plek heeft, naar iets dat zwervende is.

Het was voor mij erg spannend om te doen omdat ik door de specifieke setting alle zekerheden moest loslaten, waardoor er van het stuk tegelijkertijd een enorme kracht en toch ook een kwetsbaarheid uitging. Dat zijn in feite de uitersten die ik continu opzoek, alsook het onbekende.

In ‘drifting’ werd ik geconfronteerd met een buitenwijk en een enorm sceptisch publiek als gevolg van de eerste ontmoeting van de bewoners met het medium dans. De locatie op zich was eveneens bijzonder door de intimiteit die de straten en de bakstenen huizen opriepen ondanks de publieke aard ervan.

De soundtrack werd verzorgd door Koenraad Dedobbeleer die een tekst ‘Script’ schreef, waarin hij praktische gebaren en eenvoudige ‘states of mind’ beschrijft die gedurende een twaalftal minuten werden voorgelezen door een vrouwenstem. Door de monotone manier van voorlezen, krijgt de soudtrack een magische, bezwerende kracht.”

“De bedoeling met ‘drifting’ was om mij vanuit een alledaagse beginsituatie, waarbij ik mij niet van de omstanders onderscheidde door een theatrale verschijningsvorm of belichting, stilaan en aanvankelijk bijna ongemerkt los te maken van deze initiële situatie. Door eenvoudige stap- en rolbewegingen uit te voeren zowel voorwaarts als achterwaarts, door de mensen lichtjes aan te raken, door muren proberen weg te duwen, onderneem ik een poging om de ruimte te transformeren. De poging is hier van kapitaal belang omdat de nagestreefde transformatie van de ruimte uiteraard onbereikbaar is, waardoor ‘drifting’ het credo van het onmogelijke oproept.”

“Een ander belangrijk aspect van ‘drifting’ is de confrontatie, de tegenstelling tussen binnen en buiten. Niet enkel maak ik mij fysiek los van de ruimte en de toeschouwers, ook mijn bewustzijn maakt zich los van de omstandigheid. Door een groot stuk met gesloten ogen te dansen, probeer ik dit proces van verinnerlijking vorm te geven. Ook het bewegen in wat ik het ‘andere ritme’ noem, het met de grootste concentratie langzaam uitvoeren van bewegingen, maakte het voor mij mogelijk om mij los te maken van de omgeving.”

Unspeakable (2003)

“‘Unspeakable’ is gebaseerd op de opera ‘Neither’ die de componist Morton Feldman crëeerde op een libretto van Samuel Beckett. De titel ‘Unspeakable’ is een woord uit dit libretto dat verwijst naar het onuitsprekelijke, het onmogelijke en de duisternis. Ik heb het ook sterk gerelateerd aan citaten over duisternis uit ‘Wetenschap en spiritualiteit’ van Rupert Sheldrake, meer bepaald over de kracht van de duisternis en de verbondenheid van mensen in die duisternis. Ik heb geprobeerd om deze thematiek naar het theater te vertalen. Ik heb geprobeerd de focus en de concentratie, die gepaard gaan met het kijken naar iets vanuit het donker, naar de voorstelling te vertalen. Door bijvoorbeeld de zaal een aantal minuten volledig donker te maken terwijl de muziek op beklemmende wijze doordramt, creëer ik een totaalervaring van ruimte, beweging, licht, duisternis en geluid bij de toeschouwer. Daarnaast heb ik gepoogd om de muziek van Feldman zichtbaar te maken en te structuren. Ook de invloed van het werk van Fernand Khnopff, de laat-negentiende eeuwse Brusselse symbolistische kunstenaar, is van belang omwille van de kracht en de mogelijkheid die in het werk zit.”

“Bij ‘Unspeakable’, gemaakt voor en gedanst door Kitty Kortes Lynch, gaat het om een hele ruimtelijke invulling van deze verschillende inspiratiebronnen. We hebben een parallelle lijn uitgewerkt; de intensiteit van de muziek is niet te evenaren. Zo is er een structuur en een vormgeving ontstaan van tijd en ruimte waarbij Kitty als middelpunt en medium fungeert in een desoriënterende flesgroene plastieken ruimte ontworpen door Koenraad Dedobbeleer. Het kernbegrip van ‘Unspeakable’ is voor mij in feite desoriëntatie die ik probeer op te wekken door een transformatie van tijd en ruimte.”



[1] Peeters, Jeroen. Een eerbetoon aan de verbeelding: choreograaf Marc Vanrunxt over zijn nieuwe solo ‘Unspeakable’. Uit: www.sarma.be/text.asp?id=658